Fot.: Muzeum Okręgowe w Lesznie

Stolice

Podobnie jak wiele innych instytucji niemieckich na ziemiach zachodnich i północnych, dawna biblioteka we Wschowie została zlikwidowana po niemal trzystu latach funkcjonowania […], a jej księgozbiór przekazany reaktywowanej po wojnie Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Zaginione biblioteki od dawna inspirowały ludzi książki i kina, żeby tylko wspomnieć osławioną bibliotekę aleksandryjską (por. Steve Berry Zagadka aleksandryjska). Czy aby na pewno nasz region nie posiadał równie ciekawych księgozbiorów? Tegoroczne obchody Dekady Reformacji były pretekstem do odświeżenia stanu badań na temat dawnej biblioteki we Wschowie / Fraustadt (Biblioteki Kościoła im. Żłóbka Chrystusa we Wschowie / Bibliothek der Kirche zum Kripplein Christi in Fraustadt). Biblioteka znajdowała się w na I. piętrze północno-wschodniej przybudówki protestanckiego Kościoła im. Żłóbka Chrystusa. Jej księgozbiór został podzielony na dziewięć działów: 1-2 zawierający wydania Pisma Świętego, 3-5 pisma teologiczne, 6-7 pisma lingwistyczne, 8 zawierający pisma medyczne i geograficzne oraz ostatni 9 z pismami prawniczymi. Oprócz księgozbioru w języku niemieckim i łacińskim, znajdowały się w niej polonika autorstwa Jana Kochanowskiego, czy też biskupa Marcina Kromera.
Podobnie jak wiele innych instytucji niemieckich na ziemiach zachodnich i północnych, dawna przykościelna biblioteka we Wschowie została zlikwidowana po niemal trzystu latach funkcjonowania przez Zbiornicę Księgozbiorów Zabezpieczonych w Poznaniu w 1949 roku, a jej księgozbiór przekazany reaktywowanej po wojnie Bibliotece Narodowej w Warszawie. Według obecnych danych liczy on 2 449 woluminów, „zweryfikowanych jako niebudzące wątpliwości” co do swojego pochodzenia. Dzięki staraniom lokalnych władz, jak i instytucji kultury kościół, przy którym funkcjonowała biblioteka, może z powrotem odzyskać swoją świetność i być udostępniany zarówno mieszkańcom, jak i turystom. Na jesień 2018 r. zaplanowano kolejny etap zabezpieczenia zabytku w postaci wymiany uszkodzonego pokrycia dachowego oraz remontu konstrukcji więźby dachowej. Łączny koszt opiewa na kwotę 370 tysięcy złotych. W obecnej chwili nie mówi się jednak o przywróceniu budowli funkcji sakralnych.
We Wschowie istnieje wprawdzie stowarzyszenie, które przez pewien czas użytkowało przyległą do kościoła XVI-wieczną basztę (stąd jego nazwa „Wschowskie Stowarzyszenie Twórcze Baszta”), zaadaptowaną później na kościelną dzwonnicę i organizowało w niej wystawy fotograficzne i spotkania autorskie, lecz jest ono od dłuższego czasu nieaktywne. Samo wnętrze budynku jest udostępniane wyłącznie w trakcie specjalnych wydarzeń, jak na przykład Europejskich Dni Dziedzictwa. W dniach 18 maja – 31 grudnia 2017 r. w jednej z siedzib Muzeum Ziemi Wschowskiej przy Placu Zamkowym, zaprezentowano eksponaty pochodzące z protestanckiego kościoła, m. in. portrety pastorów, które do roku 2006 r. znajdowały się w Kościele św. Trójcy w Warszawie, a także fragmenty ołtarza, które pozyskano w 2009 r. z katolickiego Kościoła św. Piotra i Pawła w Gdańsku. Pozostałą część eksponatów stanowiły pisma teologiczne pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie.
Wschowa / Fraustadt, podobnie jak inne wielkopolskie miasta w tym Leszno / Lissa i Śmigiel / Schmiegel, których protestancka przeszłość została opracowana w ramach równoległych wystaw i konferencji naukowych, była miejscem styku dwóch różnych wyznań: katolickiego i protestanckiego. Historia tego współistnienia, często nacechowana wzajemnym wypieraniem jednego wyznania przez drugie, wyraźnie pokazuje, że każdy człowiek może osiągnąć wszystko, jeżeli tylko przetrwa walkę o swój cel.

Literatura: E. Dzięcielewski, Wschowa i ziemia wschowska w literaturze. Wschowa 2006. R. Klan, Kripplein Christi jako dziedzictwo Europy [https://zw.pl/news/kripplein-christi-jako-dziedzictwo-europy] Stan: 01.02.2018. K. Soliński, […] Co wiemy dziś o dawnej bibliotece przy kościele Żłóbka Chrystusa / Kripplein Christi we Wschowie? [w:] M. Małkus, Verbum domini manet in aeternum, Wschowa 2017. s. 99-120. K. Soliński, Biblioteka kościoła ewangelickiego im. Żłóbka Chrystusa / Kripplein Christi we Wschowie […] [w:] Rocznik Biblioteki Narodowej. Tom XLVII, Warszawa 2016. s. 25-50.

Katalogi wystaw:

  • Verbum domini manet in aeternum / Słowo Pana trwa na wieki, Muzeum Ziemi Wschowskiej 2017 (red. Marta Małkus) [nakład wyczerpany]
  • Stolice wielkopolskiego protestantyzmu, Muzeum Okręgowe w Lesznie 2018 (red. Kamila Szymańska), okładka powyżej.

www.facebook.com/CzasARTWschowa 

Dodaj komentarz

Napisz swój komentarz poniżej lub dołącz do rozmowy na Instagramie (@glosyzgwiazd).